Παχυσαρκία- δεν είναι μόνο θέμα θέλησης 

Γιατί οι περισσότερες δίαιτες αποτυγχάνουν μακροπρόθεσμα;

Πολλοί άνθρωποι καταφέρνουν να χάσουν βάρος ακολουθώντας μια δίαιτα. Ωστόσο, ένα μεγάλο ποσοστό ξαναπαίρνει μέρος ή και όλο το βάρος που έχασε μέσα στα επόμενα χρόνια.

Το φαινόμενο αυτό δεν οφείλεται αποκλειστικά σε έλλειψη θέλησης ή γνώσης για το πως πρέπει να χειριστούν την περίοδο μετά την δίαιτα, παρόλο που και τα δύο θα μπορούσαν να βοηθήσουν καθοριστικά . Η σύγχρονη επιστήμη δείχνει ότι μετά την απώλεια βάρους ενεργοποιούνται βιολογικοί μηχανισμοί που δυσκολεύουν τη διατήρησή του.

Ο οργανισμός αντιδρά στην απώλεια βάρους. Το σώμα μας έχει εξελιχθεί σε περιβάλλον όπου η έλλειψη τροφής αποτελούσε συχνό πρόβλημα.

Όταν χάνουμε βάρος, ο οργανισμός το αντιλαμβάνεται ως πιθανή απειλή και ενεργοποιεί μηχανισμούς εξοικονόμησης ενέργειας.

Αυτό οδηγεί σε:

·         αυξημένο αίσθημα πείνας,

·         μεγαλύτερη επιθυμία για τροφές υψηλής θερμιδικής αξίας,

·         μείωση της ενεργειακής κατανάλωσης.

Μετά από σημαντική απώλεια βάρους παρατηρούνται αλλαγές σε ορμόνες που ρυθμίζουν την όρεξη. Η γκρελίνη, που αυξάνει την πείνα, τείνει να αυξάνεται. Αντίθετα, ορμόνες που συμβάλλουν στον κορεσμό, όπως το GLP-1, μπορεί να μειώνονται. Αποτέλεσμα είναι ο άνθρωπος να πεινά περισσότερο, ακόμη κι αν έχει φτάσει σε υγιές βάρος. Ο μεταβολισμός επιβραδύνεται. Μετά την απώλεια βάρους ο οργανισμός καταναλώνει λιγότερη ενέργεια για τις ίδιες καθημερινές δραστηριότητες.

Το φαινόμενο αυτό ονομάζεται μεταβολική προσαρμογή.

Έτσι, οι θερμίδες που αρκούσαν για να διατηρηθεί το βάρος πριν από τη δίαιτα μπορεί να είναι πλέον περισσότερες από όσες χρειάζεται το σώμα. Οι αυστηρές δίαιτες σπάνια λειτουργούν για πάντα. Οι δίαιτες που αποκλείουν ολόκληρες ομάδες τροφίμων ή επιβάλλουν υπερβολικούς περιορισμούς μπορεί να οδηγήσουν σε γρήγορη απώλεια βάρους αλλά είναι αμφίβολο αν είναι όλες ασφαλείς και είναι  δύσκολο να διατηρηθούν για χρόνια. Όταν ο ασθενής επιστρέψει στις παλιές συνήθειες, το βάρος συνήθως επανέρχεται. Για αυτούς τους λόγους το μεγάλο στοίχημα κατά την διάρκεια μιας προσπάθειας απώλειας δεν είναι μόνο η απώλεια αλλά και η χρησιμοποίηση του χρονικού διαστήματος αυτού για  να αντικατασταθούν παλιές συνήθεις σε σχέση με την διατροφή και την άσκηση με νέες. Αυτή η αλλαγή που είναι μια εσωτερική αλλαγή είναι αρκετά δύσκολη να συμβεί, ιδιαίτερα όταν οι διατροφικές και συμπεριφορικές συνήθειες έχουν παγιωθεί επί πολλά χρόνια. Παρόλα αυτά σήμερα η παχυσαρκία θεωρείται χρόνια νόσος και όχι απλώς αποτέλεσμα λανθασμένων επιλογών. Όπως συμβαίνει με την υπέρταση ή τον σακχαρώδη διαβήτη, απαιτεί μακροχρόνια αντιμετώπιση και παρακολούθηση.

Οι καλύτερες μακροπρόθεσμες προοπτικές φαίνεται να συνδέονται με:

·         σταδιακή απώλεια βάρους,

·         τακτική σωματική δραστηριότητα,

·         επαρκή ύπνο,

·         διατήρηση υγιεινών συνηθειών και μετά την απώλεια βάρους,

·         τακτική ιατρική παρακολούθηση,

·         εξατομικευμένη θεραπευτική προσέγγιση όταν χρειάζεται.

Σαν συμπέρασμα θα μπορούσαμε να κρατήσουμε  ότι η  απώλεια βάρους δεν αποτελεί μια προσωρινή παρέμβαση αλλά μια μακροχρόνια διαδικασία προσαρμογής του τρόπου ζωής. Όσο μεγαλύτερη είναι η έμφαση στη δημιουργία νέων συνηθειών, τόσο μεγαλύτερες είναι οι πιθανότητες διατήρησης του αποτελέσματος.